By admin On Thursday, November 17 th, 2011 · no Comments · In

Όταν σκέφτηκα να καταπιαστώ με αυτό το θέμα, άρχισα να κάνω μια μικρή έρευνα σχετικά με τις πληροφορίες που δίνει το διαδίκτυο γι΄ αυτό. Η αλήθεια είναι λοιπόν ότι οι περισσότερες πηγές εστιάζουν στα ερωτικά συναισθήματα που μπορεί να αναπτύξει ένας θεραπευόμενος για το θεραπευτή του και, σπανιότερα, το αντίθετο. Αυτό είναι κάτι για το οποίο δεν είχα πρόθεση να καταπιαστώ συλλογιζόμενη το συγκεκριμένο θέμα, αλλά ίσως κάνω μια μικρή αναφορά.

Υπάρχουν λοιπόν πολλά πράγματα που θα μπορούσα να πω γι’ αυτή τη σχέση, δεν είμαι σίγουρη όμως ποια είναι ακριβώς αυτά που ενδιαφέρουν έναν επισκέπτη μιας ιστοσελίδας που δίνει πληροφορίες για μια ιδιώτη επαγγελματία ψυχικής υγείας, όπως εγώ. Θα προσπαθήσω συνεπώς να μιλήσω για το πώς βλέπω εγώ τη θεραπευτική σχέση και να μην αναφερθώ σε θεωρίες ή επιστημονικές θέσεις διάφορων κατευθύνσεων και οπτικών γωνιών.

Θυμάμαι μία θεραπευόμενη να με ρωτά κάποια στιγμή πώς αντέχω να ακούω όλη μέρα τα προβλήματα του καθενός, αν βαριέμαι ή δυσανασχετώ. Προφανώς αυτή η ερώτηση αφορούσε την ίδια τη γυναίκα και πώς έβλεπε η ίδια τον εαυτό της ως συνομιλήτρια, αλλά δεν έχει νόημα μία τέτοια διερεύνηση στο παρόν άρθρο. Θυμάμαι πώς ενθουσιάστηκα, προσπαθώντας να βάλω σε σειρά τις σκέψεις που αφορούν τη δουλειά μου. Δεν μπόρεσα όμως, νομίζω, να της μεταφέρω την αίσθηση. Κάθε νέος άνθρωπος που μπαίνει στο γραφείο μου και με τον οποίο δεσμευόμαστε από κοινού σε μία ψυχοθεραπευτική διαδικασία, είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι για μένα. Ένας άνθρωπος που με τιμά με την εμπιστοσύνη του και μου επιτρέπει να τον δω καθαρότερα, πιο βαθιά και αφήνεται σε μία ουσιαστική γνωριμία με κάποιον που δεν ήξερε προηγουμένως. Δεν ξεχνώ να επαινώ και να καμαρώνω συχνά τους θεραπευόμενούς μου γι’ αυτό το θάρρος που απαιτεί μία τέτοια δέσμευση. Ένα συναρπαστικό και πολύτιμο ταξίδι λοιπόν, στον ψυχισμό ενός ανθρώπου που μέχρι τότε σου ήταν άγνωστος και που η αμοιβαία δέσμευση για ψυχοθεραπεία μας έφερε κοντά. Πώς μπορεί κάτι τέτοιο να μην είναι.. υπέροχο;
Μία άλλη θεραπευόμενη με είχε ρωτήσει πώς θυμάμαι όλες αυτές τις πληροφορίες για τις ζωές των θεραπευόμενών μου. Για δευτερόλεπτα σκέφτηκα την ερώτησή της. Τις θυμόμουν; Η αλήθεια είναι ότι θυμόμουν πράγματα για τις ζωές ανθρώπων που είχα δει ενώ ακόμα έκανα πρακτική άσκηση σε κάποια δομή για εξαρτημένους πριν 10 περίπου χρόνια. Μπορεί να μη θυμόμουν λεπτομερή οικογενειακά ιστορικά, θυμόμουν όμως μία στιγμή που δάκρυσαν και που έτρεμε η φωνή τους, θυμόμουν πώς άλλαζε η έκφρασή τους όταν καταπιανόμασταν με συγκεκριμένα θέματα, θυμόμουν τη στάση του σώματός τους, σημαντικά πράγματα δηλαδή αν μη τι άλλο για τη φάση ζωής στην οποία βρίσκονταν όταν συναντηθήκαμε. Ξεχνάς άραγε πράγματα για τις ζωές ανθρώπων που γνωρίζεις καλά; Τους οποίους εκτιμάς και για τους οποίους ενδιαφέρεσαι; Μάλλον όχι..Οι προυποθέσεις που ανέφερα παραπάνω είναι απαραίτητες για να σχετιστείς με έναν άνθρωπο. Να τον εκτιμάς και να ενδιαφέρεσαι γι’ αυτόν δηλαδή. Συχνά θυμίζω στους θεραπευόμενούς μου να μην υποτιμούν την αξία που έχει η σχέση μας και για μένα. Είναι γεγονός ότι υπάρχει η οικονομική σύμβαση, που είναι απαραίτητη για να δομηθεί μία σωστή σχέση ώστε η γνωριμία μας να έχει νόημα. Να βοηθήσει δηλαδή το θεραπευόμενο. Από την άλλη, αυτό δεν υποτιμά την πραγματικότητα αυτής της σχέσης, που είναι αμφίδρομη. Συχνά τους αποκαλύπτω πόσα πολύτιμα πράγματα παίρνω κι εγώ από τη συνάντηση μαζί τους. Πολύ διαφωτιστικό είναι και το βιβλίο του Ι. Γιάλομ «Κάθε μέρα πιο κοντά» που μεταφράστηκε πρόσφατα στα Ελληνικά. Διαβάζοντάς το, μπορεί να διακρίνει ο αναγνώστης τα συναισθήματα βαθιάς εκτίμησης που τρέφει αυτός ο –αδιαμφισβήτητα- χαρισματικός θεραπευτής για τη Τζίνι, τη θεραπευόμενή του. Συναισθήματα που εκφράζονται από τον ίδιο με τόλμη μέσα από τις περιλήψεις των συνεδριών τους. Πρόκειται λοιπόν για μία σχέση σημαντική και για τους δύο.

Όσον αφορά το θέμα στο οποίο αναφέρθηκα στην αρχή, τι θέση έχουν δηλαδή τα ερωτικά συναισθήματα μέσα στην ψυχοθεραπεία, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Ερωτικά συναισθήματα δεν είναι σπάνια σ’ αυτή τη διαδικασία και πρόκειται για πολύτιμη τροφή για σκέψη των δύο εμπλεκομένων. Το συχνότερο βέβαια είναι να εκφράζονται από το θεραπευόμενο προς το θεραπευτή του και τότε παίζει σημαντικό ρόλο η θεραπευτική σχέση, το πόσο άνετα θα νιώσει να το συζητήσει και να δει ο θεραπευόμενος τι του προσφέρουν αυτά τα συναισθήματα και τι του καθρεφτίζει ο θεραπευτής του. Θα μπορούσε να είναι ένα υπέροχο πέρασμα για να προχωρήσει η ψυχοθεραπεία σε επόμενο επίπεδο που θα οδηγήσει το θεραπευόμενο σε μία συνειδητότερη και ικανοποιητικότερη ζωή. Από την άλλη, για το θεραπευτή τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά: αν υπάρξουν τέτοια συναισθήματα, πρέπει να κάνει ένα βήμα πίσω και να σκεφτεί τις δεσμεύσεις, τις αξίες και τον τρόπο που ασκεί το επάγγελμά του. Όσο ανθρώπινα κι αν είναι αυτά τα συναισθήματα, ο επαγγελματίας που τα εκφράζει ή εκμεταλλεύεται με τέτοιο τρόπο τη θεραπευτική σχέση είναι φαύλος και επικίνδυνος για την επιστήμη που υπηρετεί. Το όριο εδώ πρέπει να είναι ξεκάθαρο. Επουδενί δεν επιτρέπεται η σύναψη σχέσης μεταξύ των δύο.

Ελπίζω το παρόν άρθρο να υπήρξε διαφωτιστικό για τις σχέσεις που αναπτύσσονται σε ένα γραφείο ψυχολόγου. Δεν ξέρω κατά πόσο αναφέρει γενικές αλήθειες, σίγουρα όμως αντικατοπτρίζει τις δικές μου θέσεις πάνω στο θέμα.