Φόβοι & Φοβίες
Ο φόβος είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα. Όταν όμως γίνεται δυσανάλογα έντονος μπροστά σε ένα συγκεκριμένο ερέθισμα και αρχίζει να περιορίζει την καθημερινότητά σας, μπορεί να μιλάμε για φοβία. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει να την κατανοήσετε και να την αντιμετωπίσετε.
Ο φόβος είναι φυσιολογικός. Η φοβία μπορεί να περιορίζει τη ζωή σας.
Ο φόβος είναι ένα φυσιολογικό ανθρώπινο συναίσθημα. Εμφανίζεται μπροστά σε μια πραγματική ή ενδεχόμενη απειλή και βοηθά τον οργανισμό να αντιδράσει σε αυτήν. Είναι αναμενόμενο, για παράδειγμα, να νιώσει κανείς φόβο περπατώντας μόνος του αργά το βράδυ σε έναν σκοτεινό και απομονωμένο δρόμο.
Στη φοβία, από την άλλη, το άτομο μπορεί να βιώνει έντονο φόβο ή άγχος απέναντι σε ένα συγκεκριμένο ερέθισμα ή μια κατάσταση, ακόμη κι όταν ο πραγματικός κίνδυνος δεν δικαιολογεί την ένταση της αντίδρασης. Είναι σαν το νευρικό σύστημα να μπαίνει σε κατάσταση συναγερμού μπροστά σε κάτι που βιώνεται ως απειλητικό.
Αυτή η συνθήκη επηρεάζει συχνά και τη συμπεριφορά, οδηγώντας στην αποφυγή του φοβικού ερεθίσματος. Ένας άνθρωπος με φοβία για τα αεροπλάνα, για παράδειγμα, μπορεί να δυσκολεύεται σημαντικά στην καθημερινότητά του αποφεύγοντας τα αεροπορικά ταξίδια και, όταν χρειαστεί να πετάξει, να βιώνει πολύ έντονο άγχος.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον φόβο και τη φοβία;
Ένας τρόπος να διερευνήσουμε τη διαφορά ανάμεσα στον φόβο και μια πιθανή φοβική αντίδραση είναι να αναλογιστούμε τη σχέση ανάμεσα στην ένταση του συναισθήματος και στον πραγματικό ή ενδεχόμενο κίνδυνο.
Πόσο επικίνδυνο είναι, για παράδειγμα, να παραμείνω σε έναν κλειστό αλλά γνώριμο χώρο;
Πόση αγωνία μου δημιουργεί αυτό το ενδεχόμενο;
Και μέχρι πού είμαι διατεθειμένος/η να φτάσω προκειμένου να το αποφύγω;
Η ένταση του φόβου, η αποφυγή και ο βαθμός στον οποίο μια δυσκολία επηρεάζει την καθημερινή ζωή μπορούν να δώσουν χρήσιμες ενδείξεις. Δεν αποτελούν, ωστόσο, από μόνα τους τρόπο διάγνωσης μιας φοβίας — αυτό μπορεί να το εκτιμήσει μόνο ένας ειδικός ψυχικής υγείας, στο πλαίσιο μιας εξατομικευμένης συνεδρίας.
Πώς μπορεί να εκφράζεται μια φοβία στην καθημερινότητα
Κάθε φοβία είναι διαφορετική, όμως κάποιες εκφάνσεις εμφανίζονται συχνά σε ανθρώπους που τη βιώνουν.
- Έντονη ανησυχία πριν από την έκθεση σε μια συγκεκριμένη κατάσταση ή ερέθισμα
- Αποφυγή τόπων, καταστάσεων ή δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τον φόβο
- Σωματικές αντιδράσεις όπως ταχυκαρδία, δύσπνοια ή ζάλη μπροστά στο ερέθισμα
- Δυσκολία να παραμείνει κανείς ήρεμος, ακόμη κι όταν γνωρίζει ότι ο κίνδυνος είναι περιορισμένος
- Ανάγκη να αναβάλλει ή να ματαιώνει σχέδια εξαιτίας του φόβου
- Περιορισμός στην εργασία, τις μετακινήσεις ή τις κοινωνικές επαφές
- Αίσθημα αμηχανίας ή ντροπής για την ένταση της αντίδρασης
- Ανησυχία που παραμένει έντονη ακόμη και μετά το πέρας της κατάστασης
Οι παραπάνω περιγραφές έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν εργαλείο αυτοδιάγνωσης. Μόνο ένας ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί να εκτιμήσει κατά πόσο κάποιος βιώνει φοβία και ποια μπορεί να είναι η κατάλληλη υποστήριξη.
Από πού μπορεί να προέρχεται μια φοβία;
Κάποιες φορές μπορεί να έχει προηγηθεί μια εμπειρία που έχει επηρεάσει σημαντικά το άτομο, ενώ άλλες φορές δεν υπάρχει κάποια προφανής εμπειρία με την οποία να μπορεί να συνδέσει τον φόβο του.
Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που έχει νοσήσει μπορεί, κάθε φορά που χρειάζεται να πραγματοποιήσει επαναληπτικές εξετάσεις, να βιώνει πολύ έντονο, ακόμη και παραλυτικό, άγχος. Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και σε κάποιον που έχει βιώσει τη σοβαρή ασθένεια ενός αγαπημένου του προσώπου.
Σε άλλες περιπτώσεις, οι φοβίες μπορεί να εμφανίζονται μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυξημένου άγχους, χωρίς να συνδέονται με ένα μεμονωμένο γεγονός.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία
Ένας ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει τον θεραπευόμενο να κατανοήσει καλύτερα τη διαφορά ανάμεσα στον φόβο και τη φοβία και να διερευνήσει τον τρόπο με τον οποίο οι φόβοι του λειτουργούν στη ζωή του.
Η ψυχοθεραπευτική διαδικασία μπορεί επίσης να βοηθήσει στη διερεύνηση του κατά πόσο ένας φόβος συνδέεται με άλλα, βαθύτερα ζητήματα που χρειάζονται φροντίδα, όπως μπορεί να είναι ο φόβος του θανάτου ή η μοναξιά.
Μέσα από μια βαθύτερη κατανόηση του εαυτού του, ο θεραπευόμενος μπορεί να αναγνωρίσει καλύτερα όσα αισθάνεται και να αναζητήσει τρόπους να ανακουφιστεί, χωρίς να αφήνει τα πιο δύσκολα συναισθήματά του να παραμένουν ανεπεξέργαστα.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό και ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί εργαλείο αυτοδιάγνωσης ούτε υποκαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από κατάλληλο επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Κάντε το πρώτο βήμα σήμερα
Αν ο φόβος ή μια φοβία επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, μπορείτε να κλείσετε ένα πρώτο ραντεβού για να μιλήσουμε γι’ αυτό, με εμπιστευτικότητα και χωρίς κρίση.
Στείλτε μήνυμα
Θα επικοινωνήσουμε μαζί σας το συντομότερο δυνατό.